رشد فیزیک

فیزیک و آموزش فیزیک

پژواک مهبانگ جایزه ی نوبل فیزیک ۲۰۰۶ را به دست آورد

Echo of the Big Bang Wins  Nobel Prize in Physics 2006 

پژواک مهبانگ جایزه ی نوبل فیزیک ۲۰۰۶ را به دست آورد

George F. Smoot John C. Mather

جایزه ی نوبل فیزیک امسال به دو فیزیکدان آمریکایی به نام های جان مدر John Mather و جورج اسموت George Smoot برای کشف شکل مربوط به تابش جسم سیاه و ناهمسانگردی در تابش زمینه ی ریز موج اختصاص یافت. این دو دانشمند مغزهای متفکر یک ماموریت ناسا برای اندازه گیری پس- لرزه ای انفجاری بودند که بیش از ۱۳ بیلیون سال پیش به وقوع پیوست و موجب آفرینش کیهان شد.

داوران جایزه ی نوبل در بخشی از تقدیر نامه ی خود گفته اند : این اندازه گیری ها ......آغاز کیهان شناسی را به عنوان یک علم دقیق مشخص می سازد.از جان مدر که اختر فیزیکدان ارشد مرکز پروازهای فضایی Goddard ناسا در مریلند است برای کاوش در زمینه تابش جسم سیاه تقدیر شده است. و جایزه ی اسموت ، که استاد فیزیک دانشگاه برکلی است ، به خاطر اندازه گیری تغییرات کوچک در دمای این تابش در جهت های مختلف فضا داده می شود. و عبارت ناهمسانگردی در تابش زمینه نیز به همین موضوع اشاره دارد.

بنا بر نظریه ی مهبانگ ، تابش زمینه ی ریز موج یادگار اولین ثانیه های آفرینش عالم است. بلافاصله پس از مهبانگ ، عالم را می توان با جسم تابانی مقایسه کرد که تابشی را گسیل می دارد که توزیع طول موج هایش فقط تابع دمای آن است. شکل طیفی از این نوع خاص به طیف تابش جسم سیاه معروف است. دمای عالم در هنگام گسیل این طیف در حدود ۳۰۰۰ کلوین بوده است. پس از آن ، طبق نظریه ی مهبانگ ، تابش به تدریج با انبساط عالم خنک شده و اکنون به دمای ۷/۲ بالاتر از صفر مطلق رسیده است. مدر و اسموت با استفاده از طیف جسم سیاه نمایان شده از کاوشگر زمینه ی کیهانی Cosmic Background Explorer - COBE اندازه گیری های موفق به محاسبه ی این دما شده اند.

 

Collage of COsmic Background Explorer (COBE) images and data

 

کاوشگر COBE که در سال ۱۹۸۹ به فضا پرتاب شد ماموریت جستجوی تغییرات ناچیز دما در جهت های مختلف را نیز به عهده داشته است . اختلاف های بسیار ناچیز از از این نوع در دمای تابش زمینه ی کیهانی - در گستره یک صد هزارم درجه - سرنخ مهمی برای چگونگی پیدایش کهکشان هاست. به گفته ی استیون هاوکینگ فیزیکدان بریتانیایی ، نتیجه های به دست آمده از COBE بزرگترین کشف قرن بیستم ، اگر نه همه ی ایام بود.

مراجع ۱ و ۲

 

  
نویسنده : روح اله خلیلی بروجنی ; ساعت ۱۱:٥٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٥
تگ ها :